Standpunten lokale politieke partijen
Wij hebben alle politieke partijen in Gooise Meren gevraagd naar hun standpunt over het 380kV hoogspanningstracé en hun voorgenomen actie. Hieronder vindt u hun reacties.
Standpunten worden geladen...
Waar gaat het over?
In 2023 is bekend geworden dat er een extra 380kV hoogspanningstracé moet komen van de Diemer centrale naar Ens in de Noordoostpolder. Rond knooppunt Muiderberg zijn er twee hoofdvarianten: Zuid-Paars 1 (ten noorden van de A1, door de Noordpolder) of Zuid-Paars 2 (ten zuiden van de A1). Alternatieven zoals een ondergronds tracé, een tracé door het Markermeer en overige varianten zijn door de minister afgewezen.
Hoogspanningsverbinding van nationaal belang
Afstand waarbinnen het RIVM adviseert niet te wonen (TenneT hanteert slechts 60 m)
Binnen RIVM-stralingsgebied bij aanleg ten zuiden van de A1
Binnen RIVM-stralingsgebied bij aanleg door de Noordpolder
Een ondergronds tracé is door het Ministerie en TenneT afgewezen. De capaciteit vermindert, onderhoud en storingen leiden tot veel langere onderbrekingen van de stroomlevering, en de kosten zijn circa 6× hoger dan bij een bovengronds tracé.
Hoe is de situatie ontstaan?
Aankondiging nieuw 380kV tracé
Het wordt bekend dat er een extra hoogspanningstracé nodig is van Diemen naar Ens. Twee tracévarianten rond Muiderberg worden gepresenteerd.
Ontwerp "Rode Tracé"
Er wordt een voorkeurstracé ontworpen: het Rode Tracé, met als uitgangspunt minimale schade voor bewoners, natuur, erfgoed en landschap. Het rapport wordt zeer goed ontvangen door het Ministerie, TenneT, gemeente en provincie.
Natuurmonumenten mengt zich
Natuurmonumenten (NM) betreedt de discussie en neemt een stellig standpunt in tegen aanleg aan de zuidzijde van de A1. NM laat een ecologisch rapport opstellen om hun positie te onderbouwen.
Gezamenlijk overleg op gemeentehuis
Op 5 februari spreken gemeente Gooise Meren, NM, TenneT en burgerbelangengroepen op het gemeentehuis. Er wordt een gezamenlijk standpunt geformuleerd en ondertekend.
Gezamenlijk standpunt aangeboden
Brief aan wethouder Bellaart namens Dorpsraad, Burgerinitiatief, bewoners, LTO Noord en Natuurmonumenten. NM verklaart zich naderhand echter niet gebonden aan het ondertekende standpunt.
Impasse en dreiging juridische procedures
NM dreigt met juridische procedures als het tracé bovengronds aan de zuidzijde van de A1 komt. Het ecologisch rapport van NM ligt bij het Ministerie. Een contra-expertise (quick scan) wordt voorbereid.
Gemeente adviseert voor paars (zuidelijk) tracé
Gemeente Gooise Meren adviseert officieel voor het paarse (zuidelijke) bundelingstracé, samen met provincie Noord-Holland en omliggende gemeenten. (bron)
Veldonderzoek vogelsterfte bij Muiderberg
Onderzoek toont 29–151 vogelslachtoffers per zomerseizoen langs de bestaande hoogspanningslijn bij Muiderberg. (bron)
Ontwerp-voorkeursbeslissing + zienswijzeprocedure
Dit is het moment. De minister neemt de ontwerp-voorkeursbeslissing. Wij dienen dan een collectieve inspraakreactie in namens alle aangesloten bewoners. (bron)
Vogels beschermen ten koste van mensen?
Natuurmonumenten pleit voor het noordtracé om vogelsterfte te voorkomen. Maar dat tracé raakt tientallen huishoudens binnen de RIVM-advieszone van 215 meter. Het Plan-MER telt al 20 gevoelige bestemmingen op deeltracé PA1D bij een smallere zone van 65 meter. Bij de RIVM-adviesafstand van 215 meter — de afstand die het RIVM hanteert voor voorzorg bij kinderleukemie — liggen op basis van BAG-gegevens ruim 30 woonadressen in het getroffen gebied. Bij het zuidtracé zijn dat er slechts enkele.
Metingen uit 2018 (Stichting Buurtschap Hakkelaarsbrug): bij woningen vrijwel onder de draden werd tot 5,25 µT gemeten — factor 13× de RIVM-norm van 0,4 µT. Bij overige buurtschapwoningen: factor 1,5–2,5×. Na herschikking van de draden in 2019 zijn de waarden gedaald. Een extra tracé door de Noordpolder zou de stralingsbelasting hier verder verhogen.
Bovendien is vogelsterfte oplosbaar: vogelmarkeringen reduceren draadslachtoffers met 60–71%, en TenneT past deze standaard toe bij nieuwe verbindingen. Opvallend genoeg hangen er op de bestaande leidingen rond het Naardermeer geen effectieve markeringen — iets waar Natuurmonumenten al jaren voor had kunnen pleiten.
Er bestaat geen wetgeving die bewoners beschermt tegen te hoge straling van hoogspanningslijnen, en evenmin wetgeving die de kwaliteit van het landschap beschermt. Er is wél wetgeving die vogels beschermt en de Hollandse Waterlinie als UNESCO Werelderfgoed beschermt. De bewoners staan juridisch dus zwakker dan de vogels. Gelukkig valt er op het rapport van Natuurmonumenten veel af te dingen:
Rapport Natuurmonumenten: vogelslachtoffers onder de loep
Om het noordtracé door de Noordpolder af te dwingen, liet Natuurmonumenten een eigen veldonderzoek naar draadslachtoffers uitvoeren (Van Zetten & Van der Winden, 2025). Het onderzoek werd verricht bij de bestaande 380 kV-verbinding ten noorden van het Naardermeer, over een traject van 3,1 kilometer tussen Muiden en Muiderberg. Natuurmonumenten presenteert de uitkomsten als onderbouwing dat een bovengronds zuidtracé onverantwoord zou zijn voor vogels.
Wij hebben het volledige rapport grondig bestudeerd. Hoewel het onderzoek op zichzelf degelijk is opgezet, ondersteunen de feitelijke bevindingen de conclusies van Natuurmonumenten niet:
In 4 maanden werden 20 vogelresten gevonden, waarvan 4 met draadbotsing-kenmerken. Omgerekend via correctiefactoren levert dat "29 tot 151 slachtoffers" — op een traject van 3,1 km. Katten doden naar schatting in Nederland 50.000 vogels per dag.
Het rapport vindt geen dode purperreigers, lepelaars of aalscholvers — juist de Natura 2000-soorten waarvoor Natuurmonumenten zegt te vrezen. De slachtoffers waren ganzen, eenden en een blauwe reiger.
Het rapport noemt zelf draadmarkeringen als mitigatie. Volgens de eigen bronnen (Barrientos 2011, Bernardino 2019) reduceren markeringen slachtoffers met 50–90%. TenneT past deze al standaard toe.
Het onderzoek is in opdracht en op kosten van Natuurmonumenten uitgevoerd — een partij die belang heeft bij een uitkomst die het Rode Tracé onwenselijk maakt.
Het rapport claimt 3–5% lepelaarsterfte per jaar door hoogspanningsdraden, maar dit cijfer geldt voor heel Nederland en Frankrijk (61 gezenderde vogels). Bij het Naardermeer zelf werd geen enkele dode lepelaar gevonden. Dat maakt dit cijfer ongeschikt als argument tegen specifiek het zuidtracé.
Het kan wél anders — de Randstad 380kV bewijst het
Bij de Randstad 380kV-verbinding werd 20 kilometer ondergronds aangelegd — een wereldprimeur voor 380kV — dankzij collectieve inspraak van bewoners, gemeentelijke druk en Kamerdebat. Muiderberg voldoet aan alle criteria die de minister destijds formuleerde: kwetsbaar landschap, natuur, recreatieve waarde en gevoelige bestemmingen.
In december 2024 adviseerde het college van B&W officieel voor het paarse (zuidelijke) bundelingstracé, samen met Provincie Noord-Holland en vier omliggende gemeenten. (Bron: Gooise Meren Nieuws)
Het Rode Tracé
Het Rode Tracé is een burgerinitiatief met als kernprincipe: grote infrastructuur moet gebundeld worden, niet versnipperd door het landschap. Door het nieuwe tracé te koppelen aan de bestaande infrastructuur (A1, A6, spoorlijn, bestaande 380kV-lijn) wordt de rest van het landschap ontzien.
Uitgangspunten
Het Rode Tracé is ontworpen met de volgende uitgangspunten, waarbij nadelige effecten worden voorkomen op het gebied van:
Magnetisch veld < 0,4 microtesla bij woningen — conform RIVM-advies
Geen aantasting Natura 2000, NNN, vliegroute vogels en beschermd weidevogelgebied
Geen aantasting UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinie, schootsvelden en zichtlijnen
Zichtlijnen, openheid en beschermd landschap Noordpolder blijven intact
Door het tracé ten zuiden van de A1, vlak langs de snelweg en ten oosten van de A6 aan te leggen, wordt alle zware infrastructuur geconcentreerd in één corridor. Het overige landschap — de Noordpolder, het Muiderslot, de weidevogelgebieden — blijft ongeschonden.
Eén van de kernkwaliteiten van Muiderberg is het uitzicht vanaf de Zuidpolderweg en de Googweg: achter de Noordpolder zie je het bos waarachter ons dorp verscholen ligt. Dit trekt dagelijks veel wandelaars en fietsers. Hoogspanningsmasten in de Noordpolder zouden dit karakteristieke beeld onherstelbaar aantasten.
Noord-tracé vs. Zuid-tracé
Een directe vergelijking van de twee opties maakt duidelijk waarom het Rode Tracé (zuid) de voorkeur verdient.
| Criterium | Zuid (Rode Tracé) ✓ | Noord (door Noordpolder) ✗ |
|---|---|---|
| Woningen in stralingszone | 5 huishoudens Minder | ~45 huishoudens 9× meer |
| Hakkelaarsbrug-woningen | Niet extra belast | Meting 2018: tot 5,25 µT (factor 13×) bij woningen onder de draden; nieuw tracé verhoogt dit verder Onleefbaar |
| Juridische bescherming | Minder juridisch risico — geen beschermde gebieden doorsneden | Geen wetgeving beschermt bewoners tegen straling; wél wetgeving voor vogels en UNESCO-erfgoed Bewoners onbeschermd |
| UNESCO Werelderfgoed | Geen aantasting Ontzien | Aantasting zichtlijnen, schootsvelden Muiderslot en Hollandse Waterlinie Beschermd door EU-wetgeving |
| Weidevogels | Grond langs snelweg = lagere ecologische waarde Minder impact | Dwars door beschermd weidevogelgebied Grote impact |
| Draadslachtoffers (vogels) | Masten gelijke hoogte als bestaande → minder draadslachtoffers Minder | Nieuw tracé dwars door polder → meer draadslachtoffers Meer |
| Infrastructuurbundeling | Langs bestaande A1, A6, spoorlijn en 380kV Gebundeld | Nieuw tracé door ongerept landschap Versnippering |
| Landschappelijke kwaliteit | Open Noordpolder blijft intact | Verlies open polderlandschap, zichtlijnen en historisch karakter |
Stakeholders en hun positie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK)
Bevoegd gezagNeemt het uiteindelijke besluit. Mogelijk gevoelig voor dreigement van lange juridische procedures door NM.
TenneT
UitvoerderVerantwoordelijk voor aanleg. Hanteert 60 m stralingszone (vs. RIVM-advies van 215 m). Heeft het Rode Tracé goed ontvangen.
Natuurmonumenten
Tegen zuid-tracéWil geen bovengrondse aanleg aan de zuidzijde van de A1. Dreigt met juridische procedures. Heeft ecologisch rapport laten opstellen. Acht zich niet gebonden aan het ondertekende gezamenlijke standpunt.
Burgerinitiatief / bewoners
Voor Rode Tracé (zuid)Ontwerper van het Rode Tracé. Pleit voor bundeling langs A1/A6, bescherming van bewoners, natuur en erfgoed.
LTO Noord
Voor Rode Tracé (zuid)Afd. Gooi Vecht en Amstelstreek. Medecondertekaar van het gezamenlijk standpunt.
Gemeente Gooise Meren / Dorpsraad
AfwachtendNiet het bevoegd gezag. Heeft tot nu toe geen duidelijke uitspraak willen doen.
Bewoners ten zuiden van de A1
Direct omwonendenWonen nabij het bestaande 380kV-tracé en het Rode Tracé. Hebben belang bij zorgvuldige afweging van stralingseffecten en leefbaarheid bij aanleg ten zuiden van de A1.
Gezamenlijk standpunt
Op 10 april 2025 is een brief aangeboden aan wethouder Hugo Bellaart van gemeente Gooise Meren, ondertekend door de belangrijkste stakeholders. Het standpunt is helder:
De ondertekenaars vragen de gemeente om in gesprekken met het Ministerie en TenneT te pleiten voor een hoogspanningsverbinding zo dicht mogelijk tegen de bestaande infrastructuur langs de zuidzijde van de A1, aansluitend langs de A6 aan de oostzijde. Primair wordt gepleit voor een ondergrondse verbinding van de Vecht tot de afrit A6 bij Muiderberg; secundair voor een ondergronds deel van de spoorlijn tot de A1.
De brief benadrukt dat de omgeving van het Naardermeer, de Goog en de Meerkade een ecologisch, historisch en landschappelijk waardevol gebied is dat al ernstig verstoord is door de A1 en de spoordijk. Verdere versnippering moet worden voorkomen.
Ondertekenaars
Ondanks de ondertekening door dhr. P. Blom heeft Natuurmonumenten later verklaard zich niet gebonden te achten aan dit gezamenlijk standpunt. NM houdt vast aan het standpunt dat het tracé niet bovengronds aan de zuidzijde mag komen en dreigt met juridische procedures.
Sluit u aan bij het collectief
Wij bereiden een collectieve, juridisch onderbouwde inspraakreactie voor namens alle betrokken bewoners. Hoe meer mensen zich aansluiten, hoe sterker ons signaal richting het Ministerie. Na aanmelding houden wij u op de hoogte en laten we het weten zodra er actie nodig is.
Vul uw naam en e-mailadres in. Wij informeren u over de voortgang en laten u weten wanneer actie nodig is.
Uw gegevens worden uitsluitend gebruikt om u te informeren over dit burgerinitiatief. Wij delen uw gegevens niet met derden.
Wat staat er op het spel?
Het Ministerie zou — onder druk van Natuurmonumenten — kunnen besluiten dat het tracé door de Noordpolder wordt aangelegd. Dat zou desastreuze gevolgen hebben voor circa 45 huishoudens, het UNESCO Werelderfgoed, het beschermde weidevogelgebied en het open polderlandschap.
Onze aanpak
Onafhankelijke ecologische quick scan om het rapport van NM te weerleggen
Gezamenlijke, onderbouwde reactie namens alle aangesloten bewoners bij de ontwerp-voorkeursbeslissing
Breed draagvlak met gemeente, provincie, LTO en dorpsraad